Streszczenie
Kościelne osoby prawne są podatnikami CIT, lecz osiągane przez nie dochody skorzystać mogą ze zwolnienia z podatku, jeżeli uzyskiwane są z niegospodarczej działalności statutowej lub z pozostałej działalności, lecz przeznaczone na konkretne cele wyszczególnione w ustawie. Zwolnione z CIT mogą być również dochody spółek których jedynymi właścicielami są kościelne osoby prawne i w tym przypadku prawo do preferencji również warunkowane jest odpowiednim wydatkowaniem środków.
📄 Podstawa prawna
Kościelne osoby prawne (a więc jednostki organizacyjne kościoła lub innego związku wyznaniowego, któremu państwo przyznaje osobowość prawną na podstawie ustawy) są podatnikami podatku CIT, na podstawie art. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Kościoły nie są podmiotem zwolnionym z podatku na mocy art. 6 ww. ustawy, a brak zwolnienia podmiotowego oznacza, że co do zasady podlegają podatkowi dochodowemu, chyba że zastosowanie znajdzie jedno z ustawowych zwolnień przedmiotowych.
❗ Istotne preferencje
Z kolei katalog dochodów podlegających zwolnieniu z opodatkowania zawiera art. 17 ust. 1 ustawy o CIT. W kontekście rozpatrywanego zagadnienia uwagę zwrócić należy na:
- art. 17 ust. 1 pkt 4a lit. a – zwalniający od podatku dochody kościelnych osób prawnych z niegospodarczej działalności statutowej (w tym zakresie kościelne osoby prawne nie mają obowiązku prowadzenia dokumentacji wymaganej przez przepisy Ordynacji podatkowej),
- art. 17 ust. 1 pkt 4a lit. b – zwalniający od podatku dochody kościelnych osób prawnych z pozostałej działalności, w części przeznaczonej na cele: kultu religijnego, oświatowo-wychowawcze, naukowe, kulturalne, charytatywno-opiekuńcze oraz na konserwację zabytków, prowadzenie punktów katechetycznych, inwestycje sakralne w zakresie: budowy, rozbudowy i odbudowy kościołów oraz kaplic, adaptację innych budynków na cele sakralne, a także innych inwestycji przeznaczonych na punkty katechetyczne i zakłady charytatywno-opiekuńcze,
- art. 17 ust. 1 pkt 4b – zwalniający od podatku dochody spółek, których jedynymi udziałowcami (akcjonariuszami) są kościelne osoby prawne – w części przeznaczonej na cele wymienione w pkt 4a lit. b.
Niegospodarcza działalność statutowa
Jak wskazał Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej z dnia 3 kwietnia 2018 r., nr 0114-KDIP2-1.4010.76.2018.1.BC, ustawa o CIT nie zawiera w sobie definicji pojęcia „niegospodarcza działalność statutowa”. Organ podatkowy posłużył się więc wykładnią językową i definiując znaczenie poszczególnych słów doszedł do wniosku, że pojęcie to obejmuje każdą działalność, niebędąca działalnością gospodarczą w rozumieniu Ordynacji Podatkowej i będąca działalnością wynikającą z samej istoty Kościoła i specyfiki jego działalności (np. działalność opiekuńczo-wychowawcza, oświatowo-wychowawcza, opiekuńczo-lecznicza oraz w zakresie pomocy społecznej w formie prowadzenia przedszkoli, placówek opieki nad dzieckiem, internatów, burs, szkół, zakładów opiekuńczo-leczniczych, domów pomocy, itp.).
W interpretacji z dnia 18 września 2024 r., nr 0111-KDIB1-2.4010.409.2024.1.AK, Organ podatkowy potwierdził, że dochodem z „niegospodarczej działalności statutowej”, zwolnionym z podatku CIT, może być również darowizna wiernego na rzecz kościoła, przekazana w formie kryptowalut.
Pozostała działalność
Interpretacja z dnia 22 lipca 2025 r., nr 0111-KDIB1-2.4010.251.2025.2.EJ, stanowi potwierdzenie, że dochód z działalności gospodarczej prowadzonej przez kościelną osobę prawną (w tym przypadku sklepik) przeznaczony i wydatkowany na cele wskazane w ustawie o CIT, może korzystać ze zwolnienia z podatku dochodowego na mocy art. 17 ust. 1 pkt 4a lit. b ww. ustawy.
Spółka własnością kościoła
Interpretacja z dnia 27 marca 2026 r., nr 0111-KDIB1-2.4010.5.2026.3.END, dotyczy kościelnej osoby prawnej, która planowała założyć spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością, w której będzie jedynym udziałowcem. Cały wypracowany przez spółkę dochód przekazywany ma być na cele kultu religijnego, w tym część na wypłatę wynagrodzenia dla duchownego pełniącego posługę duszpasterską w strukturach kościoła. Organ podatkowy stwierdził, że dochód ten będzie korzystał ze zwolnienia z podatku dochodowego od osób prawnych określonego w art. 17 ust. 1 pkt 4b ustawy o CIT.
📝 Podsumowanie
Reasumując, kościelne osoby prawne, mimo szczególnego charakteru swojej działalności, co do zasady posiadają status podatników podatku dochodowego od osób prawnych. Tym niemniej, kluczowa dla opodatkowania lub jego barku będzie możliwość skorzystania ze zwolnień podatkowych, którymi po spełnieniu odpowiednich warunków związanych z wydatkowaniem, objęte mogą być zarówno same kościelne osoby prawne jak i spółki stanowiące ich wyłączną własność. Ostateczna ocena skutków podatkowych wymaga każdorazowo analizy charakteru prowadzonej działalności oraz sposobu przeznaczenia i faktycznego wydatkowania dochodu.
