Streszczenie
Dochody osób fizycznych domyślnie opodatkowane są na zasadach ogólnych, lecz przedsiębiorcy prowadzący działalność gospodarczą mają do wyboru jeszcze inne formy opodatkowania tj. ryczałt od przychodów ewidencjonowanych i podatek linowy. Wyboru dokonuje się składając stosowne oświadczenie do właściwego naczelnika urzędu skarbowego. W artykule przeanalizowane zostały konsekwencje popełnienia pomyłki – wyboru innej formy opodatkowania niż leżało to w intencji podatnika.
📄 Podstawa prawna
Kwestię wyboru formy opodatkowania podatkiem dochodowym przez osobę fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą reguluje przede wszystkim art. 9a ust. 1 ustawy o PIT, zgodnie z którym, dochody osiągnięte przez podatników ze źródła jakim jest pozarolnicza działalność gospodarcza opodatkowane są na zasadach ogólnych określonych w art. 27 ww. ustawy, chyba że przedsiębiorca zdecyduje się na złożenie właściwemu naczelnikowi rzędu skarbowego pisemnego oświadczenia o zastosowaniu opodatkowania w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych. Co więcej art. 9a ust. 1a ww. ustawy wskazuje także na możliwość wyboru opodatkowania podatkiem liniowym.
❗ Informacje ogólne
Z przywołanych powyżej przepisów wynika, że działalność gospodarcza osoby fizycznej opodatkowana może być:
- na zasadach ogólnych – domyśla forma opodatkowania,
- ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych – wymaga złożenia stosownego oświadczenia,
- podatkiem linowym – wymaga złożenia stosownego oświadczenia.
Istotny jest również art. 9 ust. 1 ustawy o PIT, ponieważ wskazuje on, że oświadczenie o wyborze formy opodatkowania za dany rok podatkowy złożyć należy do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym osiągnięty został pierwszy przychód z działalności w danym roku podatkowym (albo do końca roku podatkowego, jeżeli przychód ten osiągnięty został w grudniu).
Ponadto pamiętać należy, iż raz dokonany wybór dotyczy również lat następnych, chyba że w kolejnych latach przedsiębiorca zawiadomi o rezygnacji bądź zmianie – termin na podjęcie decyzji jest analogiczny jak w przypadku pierwotnego wyboru.
🔎 Analiza wyszukanych interpretacji
Interpretacja z dnia 7 października 2025 r., nr 0115-KDIT3.4011.677.2025.3.JS, dotyczy kobiety prowadzącej salon kosmetyczny, która opodatkowywała swoje dochody podatkiem zryczałtowanym od osiągniętych przychodów. W 2024 r. podatniczka podjęła decyzję o zmianie formy opodatkowania na podatek dochodowy na zasadach ogólnych (według skali podatkowej), ze względu na niewielką skalę prowadzenia działalności i możliwość wspólnego rozliczenia z małżonkiem. Jednak przy wypełnianiu formularza CEIDG zaszła pomyłka – kobieta omyłkowo zaznaczyła formę opodatkowania podatkiem liniowym i nieświadoma błędu rozliczała osiągane dochody wg. skali. Po zakończeniu roku przedsiębiorczyni złożyła zeznanie podatkowe wspólnie z małżonkiem osiągającym dochody z umowy o pracę.
Organ podatkowy wskazał, że podstawową formą opodatkowania podatkiem dochodowym dochodów z działalności gospodarczej jest opodatkowanie według skali podatkowej. Wymieniona forma opodatkowania przysługuje z mocy ustawy i podatnik nie musi składać oświadczenia o jej wyborze. Tym niemniej, podatniczka wybrała inną formę opodatkowania – podatek liniowy. Dyrektor KIS podkreślił, że prawo do zmiany formy opodatkowania przysługiwało (ze względu na złożenie formularza CEDIG i osiągnięcie pierwszego przychodu w styczniu 2024 r.) do 20 lutego 2024 r., co nie zostało uczynione. Samo złożenie zeznania rocznego na formularzu PIT-36 nie stanowi o wyborze/rezygnacji z zadeklarowanej formy opodatkowania, w związku z czym do uzyskanych przez kobietę w 2024 r. dochodów z działalności gospodarczej zastosować należy zasady opodatkowania podatkiem liniowym.
Interpretacja z dnia 6 lutego 2026 r., nr 0112-KDIL2-2.4011.886.2025.4.MC, to podobny przypadek – przedsiębiorca, który zakładając działalność gospodarczą w lutym 2021 r. omyłkowo zaznaczył w systemie CEIDG wybór podatku liniowego. Był to błąd spowodowany niewiedzą i pomyleniem form opodatkowania. W rzeczywistości podatnik chciał opłacać podatek dochodowy na zasadach ogólnych. Mężczyzna przez cały czas opłacił zaliczki na podatek wpisując symbol formularza PIT-5 będąc przekonanym, że takie działanie jest jednoznaczne z deklaracją wyboru skali podatkowej. W latach 2023-2025 urząd skarbowy trzykrotnie kontaktował się z podatnikiem i obsługującym go biurem rachunkowym w celu wyjaśnienia formy rozliczenia, a pracownik urzędu potwierdził, że w systemie urzędu skarbowego wprowadzano „sposób rozliczania wg skali podatkowej”.
W odniesieniu do opisanej sytuacji, Dyrektor KIS wyjaśnił, że zmiana formy opodatkowania błędnie zadeklarowanej na formularzu CEIDG mogłaby nastąpić na podstawie tytułów przelewów na zaliczki (wpisując identyfikator właściwy dla zasad ogólnych), gdyby zostały one dokonane w terminie właściwym dla rezygnacji lub zmiany wybranej formy opodatkowania. Podatnik w każdym roku uzyskiwał przychody już od stycznia więc właściwym terminem byłby 20 lutego, jednak z uwagi na niedochowanie terminu przyjąć należy, że samo złożenie zeznania podatkowego na formularzu PIT-36 a nie PIT-36L nie może być uznane za rezygnację z wyboru liniowej formy opodatkowania.
W interpretacji z dnia 27 marca 2026 r., nr 0115-KDIT3.4011.126.2026.3.JS, Organ podatkowy rozpatrywał sytuację podatniczki, która prowadziła działalność gospodarczą opodatkowaną podatkiem liniowym. Następnie działalność ta została na kilka lat zawieszona. Po jej wznowieniu kobieta nie dokonała wyboru żadnej szczególnej formy opodatkowania, pozostawiając właściwe pole we wniosku CEIDG niewypełnione – pozostawała w przekonaniu, że skutkiem będzie opodatkowanie na zasadach ogólnych w związku z czym składała deklaracje właściwe dla podatku rozliczanego wg. skali i w takiej też formie opłacała zaliczki na podatek dochodowy.
W odniesieniu do przedstawionego stanu faktycznego Dyrektor KIS uznał, że po ponownym podjęciu działalności gospodarczej osiągane przez podatniczkę dochody dalej opodatkowane były podatkiem liniowym, ponieważ nie złożyła ona oświadczenia o rezygnacji z tej formy opodatkowania. Dowody wpłaty podatku (dyspozycja przelewu bankowego) nie mogą zostać uznane za skutecznie złożone oświadczenie o rezygnacji z podatku liniowego, ponieważ przedsiębiorczyni nie opłaciła ich w terminie złożenia oświadczenia oraz w ich opisie wskazała jedynie „PIT” bez sprecyzowania formy opodatkowania.
📝 Podsumowanie
Przedstawione stanowiska organów podatkowych prowadzą do jednoznacznego wniosku – omyłkowy wybór formy opodatkowania niezgodny z intencjami przedsiębiorcy nie zawsze pozostaje nieodwracalny, jednak taka możliwość istnieje wyłącznie w granicach terminu przewidzianego przez ustawę o PIT na dokonanie zmiany lub rezygnację z dotychczasowej formy opodatkowania. Kluczowe znaczenie ma zatem świadomość co do popełnionego błędu. Jeżeli podatnik zorientuje się o pomyłce przed 20 dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym osiągnięty został pierwszy przychód z działalności w danym roku podatkowym ma szansę na skorygowanie swojego działania. Jednak w przeciwnym przypadku, a więc po upływie powyższego terminu, dokonany wybór jest wiążący dla podatnika co oznacza, że nawet późniejsze wpłaty zaliczek oraz składanie zeznań podatkowych według zasad właściwych dla innej formy opodatkowania nie będzie skutkować skuteczną zmianą dokonanego wcześniej wyboru.
