Streszczenie
Remanent przy likwidacji przedsiębiorstwa może wiązać się z koniecznością VAT, lecz nie będzie tak w każdym przypadku. Przede wszystkim należy przeanalizować czy dany podatnik będzie w ogóle zobowiązany do sporządzenia z spisu z natury (podatnicy korzystający ze zwolnienia podmiotowego wyłączeni są z tego obowiązku). Co więcej, nie wszystkie towary muszą zostać wykazane w remanencie, a jedynie te, które nie były przedmiotem dostawy, a w stosunku do których podatnik dokonał odliczenia podatku VAT naliczonego.
📄 Podstawa prawna
Zgodnie z brzmieniem art. 14 ust. 5 ustawy o VAT, podatnicy są obowiązani sporządzić spis z natury towarów m.in. na dzień rozwiązania spółki. Wymóg ten dotyczy jednoosobowych działalności gospodarczych oraz spółek osobowych. Poza jego zasięgiem znajdują się spółki kapitałowe.
Sam spis z natury jest to remanent wszystkich towarów handlowych, materiałów, wyposażenia oraz środków trwałych pozostałych w firmie na dzień zaprzestania działalności.
❗Konieczność zapłaty VAT
Towary wykazane w spisie z natury sporządzanym na dzień likwidacji przedsiębiorstwa, które po nabyciu lub wytworzeniu nie były przedmiotem dostawy, podlegają opodatkowaniu VAT. Podatnicy obowiązani są złożyć do urzędu informację o dokonanym spisie, ustalonej na jego podstawie wartości towarów i o kwocie podatku należnego, nie później niż w dniu złożenia deklaracji za okres obejmujący dzień rozwiązania działalności. Podstawą opodatkowania jest cena nabycia lub koszt wytworzenia wykazanych towarów.
✅ Brak konieczności zapłaty VAT
Natomiast jeżeli:
- względem towarów podatnikowi nie przysługiwało prawo do odliczenia VAT przy nabyciu lub wytworzeniu – nie muszą zostać wykazane w spisie z natury, a więc nie są opodatkowane,
- podatnik korzysta ze zwolnienia podmiotowego ze względu na niską wartość sprzedaży – nie musi sporządzać spisu z natury przy likwidacji działalności.
🚚 Zwolnienie po opodatkowaniu
Warto dodać, że jeżeli dany towar zostanie opodatkowany VAT, w związku z jego wykazaniem w spisie z natury, to jego dostawa dokonywana przez byłych wspólników spółek oraz przez osoby fizyczne, które wcześniej rozliczyły spis z natury, w przeciągu kolejnych 12 miesięcy od momentu powstania obowiązku podatkowego, podlega zwolnieniu z podatku.
💻 Analiza wyszukanych wyroków i interpretacji
W interpretacji z dnia 5 lutego 2025 r., nr 0114-KDIP4-2.4012.752.2024.3.KS, Organ podatkowy, stwierdził, że jeżeli kobiecie prowadzącej jednoosobową działalność gospodarczą (będąc czynną podatniczką VAT), nie przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego w związku z posiadanym barem wykorzystywanym w działalności, to likwidacja działalności nie spowoduje obowiązku przeprowadzenia spisu z natury.
W interpretacji z dnia 10 czerwca 2025 r., nr 0112-KDIL1-1.4012.167.2025.2.AR, Dyrektor KIS wskazał, że w przypadku likwidacji działalności spółki jawnej, opodatkowaniu podlegają zarówno towary handlowe, jak też środki trwałe czy wyposażenie, w stosunku do których przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. W związku z tym, jeżeli spółka odliczyła VAT od wydatków na wybudowanie budynku oraz jego rozbudowę (ulepszenie), to środek trwały w postaci budynku powinien zostać wykazany w spisie z natury na dzień likwidacji działalności. Tym niemniej, od pierwszego zasiedlenia budynku upłynął już okres dłuższy od 2 lat. Ponad 2 lata minęły również od pierwszego zasiedlenia po rozbudowie budynku więc spełnione zostały przesłanki do zastosowania zwolnienia z art. 43 ust. 1 pkt. 10 ustawy o VAT.
W interpretacji z dnia 9 marca 2026 r., nr 0112-KDIL1-1.4012.966.2025.4.EK, Organ podatkowy potwierdził, że dostawa nieruchomości wykazana w spisie z natury przy likwidacji spółki cywilnej, w przeciągu 12 miesięcy od dnia rozwiązania spółki, nie będzie podlegała opodatkowaniu VAT. W rozpatrywanej sytuacji jeden z dwóch wspólników zmarł, a drugi wspólnik zaprzestał wykonywania działalności gospodarczej. Dyrektor KIS uznał, że sprzedaż nieruchomości będzie zwykłym zarządem majątkiem prywatnym, a wnioskodawca nie będzie działał w charakterze podatnika VAT.
📝 Podsumowanie
Powyższa analiza przepisów ustawy o VAT oraz wybranych interpretacji indywidualnych Krajowej Informacji Skarbowej prowadzi do wniosku, że obowiązek sporządzenia spisu z natury na dzień likwidacji działalności gospodarczej oraz związane z nim skutki w zakresie VAT mają charakter ściśle warunkowy i zależą od statusu podatnika oraz historii podatkowej poszczególnych składników majątku (w szczególności prawa do odliczenia podatku naliczonego). Sam remanent likwidacyjny ma na celu zachowanie neutralności podatku VAT i zapobieganiu sytuacji, w której towary „wychodzą” z systemu podatkowego bez opodatkowania konsumpcji. Istnieje natomiast szereg włączeń z obowiązku jego sporządzania, jak i preferencji dzięki którym wykazane pozycje wykazane w spisie nie zawsze będą podlegać opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. tateczna kwalifikacja wymaga więc każdorazowo szczegółowej analizy umowy oraz sposobu jej realizacji.
