Streszczenie
Przekazanie środków pieniężnych w gotówce członkowi najbliższej rodziny nie skorzysta ze zwolnienia podatkowego wynikającego z art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn bowiem, zgodnie z praktyką sądów administracyjnych i organów podatkowych, taka forma darowizny nie spełnia wymogu właściwej dokumentacji. Prawo do preferencji przysługuje wyłącznie przy przekazaniu pieniędzy na rachunek w banku lub spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej lub przekazem pocztowym.
📄 Podstawa prawna
Zgodnie z ustawą o podatku od spadków i darowizn (art. 1 ust. 1 pkt 2), opodatkowaniu podlega m.in. nabycie środków pieniężnych znajdujących się na terytorium Polski przez osoby fizyczne w drodze otrzymanej darowizny. Obowiązek podatkowy ciąży na obdarowanym, a stawka podatku oraz kwota wolna zależą od grupy podatkowej w jakiej pozostają w stosunku do siebie darczyńca i obdarowany.
❗Informacje ogólne
Wskazana powyżej ustawa przewiduje zwolnienie przedmiotowe zawarte w art. 4a, na podstawie którego zwalnia się od podatku darowizny otrzymane przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, pod warunkiem, że:
- zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy, oraz
- w przypadku gdy przedmiotem nabycia tytułem darowizny lub polecenia darczyńcy są środki pieniężne – udokumentują ich otrzymanie dowodem przekazania na rachunek w banku lub spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej lub przekazem pocztowym.
💻 Analiza wyszukanych wyroków i interpretacji
W wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 8 sierpnia 2024 r., sygn. I SA/Wr 108/24, Sąd rozstrzygnął, że syn, który otrzymał od rodziców środki pieniężne w gotówce na podstawie umowy darowizny, a następnie w obecności rodziców wpłacił je na swój rachunek bankowy, nie może skorzystać z rozpatrywanego zwolnienia, pomimo złożenia zgłoszenia SD-Z2 w terminie. Orzeczenie wskazuje, iż wpłata dokonana przez syna po wcześniejszym otrzymaniu gotówki od rodziców, była jego wpłatą własną w imieniu darczyńcy. Z tego względu dokument wpłaty nie potwierdza transferu pieniężnego składnika majątku darczyńcy do majątku obdarowanego.
Analogicznie do powyższego stanowisko przyjął również m.in.:
- WSA w Warszawie w wyroku z dnia 26 czerwca 2024 r., sygn. III SA/Wa 846/24, wskazując, że córka wpłacając na swój rachunek bankowy wcześniej otrzymane w gotówce od rodziców pieniądze, dokonała wpłaty własnej. Obecność rodziców w banku podczas dokonywanej czynności nie zmienia tego stanu rzeczy,
- NSA w wyroku z dnia 18 listopada 2025 r., sygn. III FSK 1028/24, stwierdzając, że podatnik wpłacając na swój rachunek bankowy wcześniej otrzymane w gotówce od brata pieniądze, dokonał wpłaty własnej, natomiast dowód, o którym mowa w art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn, musi dokumentować dokonanie wpłaty lub przelewu pieniędzy przez darczyńcę. Wpłata lub przelew obdarowanego na własną rzecz w imieniu darczyńcy nie są wystarczające.
Ciekawą kwestię porusza interpretacja z dnia 10 lipca 2025 r., nr 0111-KDIB2-3.4015.182.2025.2.ASZ, dotycząca darowizny, którą matka otrzymała od córki częściowo przelewem bankowym, a częściowo w gotówce. Organ podatkowy uznał, że ta część darowanych środków, która przekazana została na rachunek bankowy może skorzystać z analizowanego zwolnienia, natomiast część przekazana w formie gotówkowej „do ręki” nie została właściwie udokumentowana i w odniesieniu do niej matce nie przysługuje prawo skorzystania z preferencji.
📝 Podsumowanie
Przytoczone orzecznictwo sądów administracyjnych prowadzi do jednoznacznego wniosku, że zwolnienie podatkowe na mocy art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn uzależniona jest nie tylko od terminowego złożenia formularza SD-Z2, lecz przede wszystkim od prawidłowego udokumentowania przekazania środków pieniężnych (co z kolei wymusza dokonanie darowizny bezpośrednio na rachunek obdarowanego). Sądy konsekwentnie przyjmują bardzo restrykcyjne podejście do tego warunku, negatywnie rozpatrując skargi składane przez podatników na interpretacje indywidualne. W praktyce oznacza to, że przekazanie darowizny w gotówce „do ręki” wyklucza możliwość zastosowania omawianego zwolnienia i skutkuje koniecznością zapłaty podatku, nawet pomimo faktycznego otrzymania darowizny od najbliższego członka rodziny z „grupy 0”.
