Streszczenie
Nieodpłatne świadczenia realizowane przez organizacje pozarządowe na rzecz swoich podopiecznych mogą podlegać pod podatek od spadków i darowizn bądź podatek dochodowy od osób fizycznych – zależy to od rodzaju zawartej między stronami umowy. Jeżeli udzielane wsparcie kwalifikowane jest jako darowizna konieczność zapłaty podatku występuje w przypadku przekroczenia kwoty wolnej. Natomiast jeżeli pomoc stanowi tzw. przychód z innych źródeł kluczowe znaczenie ma analiza możliwości zastosowania zwolnienia przedmiotowego przewidzianego dla świadczeń z pomocy społecznej.
📄 Podstawa prawna
Świadczenia (pieniężne lub rzeczowe) stanowiące wsparcie od organizacji pozarządowej, co do zasady powodują powstanie przychodu z innych źródeł po stronie beneficjenta, na mocy art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Alternatywnie, jeżeli świadczenie ma charakter darowizny (tj. zostało wypłacona na podstawie umowy darowizny) może powstać konieczność zapłaty podatku od darowizn, co wynika z art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn.
❗ Informacje ogólne
Z powyższego wynika, że kluczowe znaczenie dla kwalifikacji otrzymanego świadczenia, a tym samym, rodzaju należnego od niego podatku, kluczowe znaczenie ma rodzaj umowy na podstawie, której NGO udziela pomocy swojemu podopiecznemu:
- umowa darowizny – podatek od i darowizn (dla III grupy podatkowej kwota wolna wynosi do 5 733 zł otrzymanych w ciągu 5 lat, powyżej tej kwoty konieczność odprowadzenia podatku),
- umowa innego rodzaju – podatek PIT (przychód z innych źródeł opodatkowany na zasadach ogólnych, chyba że istnieje możliwość zastosowania zwolnienia podatkowego).
Powyższe potwierdza m.in. interpretacja Dyrektora KIS z dnia 25 lipca 2023 r., nr 0111-KDIB2-2.4015.75.2023.4.MM, 0114-KDIP3-2.4011.494.2023.6.MR, w której Organ podatkowy wskazał, że o kwalifikacji formy prawnej świadczonej pomocy decyduje treść umowy wiążącej podmiot świadczący pomoc (fundację lub stowarzyszenie) i stronę otrzymującą świadczenie (beneficjenta). Zatem strony mogą dokonać wyboru rodzaju czynności prowadzącej do udzielenia pomocy, przy wykorzystaniu nie tylko ogólnej zasady swobody zawierania umów oraz postanowień statutu tych instytucji, ale również z uwzględnieniem skutków podatkowych, wybierając najkorzystniejsze w tym zakresie rozwiązanie.
Analogiczne stanowisko odnajdziemy również w interpretacji z dnia 9 sierpnia 2024 r., nr 0111-KDIB2-2.4015.81.2024.3.MM, na przestrzeni, której Organ podatkowy wytłumaczył, że błędem byłoby zakwalifikowanie każdego nieodpłatnego przysporzenia jako darowizny. Pomoc świadczona przez organizacje pozarządowe może stanowić darowiznę, ale równie dobrze wynikać może z innego tytułu prawnego powodując powstanie przychodu z innych źródeł.
🔎 Zwolnienie podatkowe
W odniesieniu do świadczeń pomocy społecznej niestanowiących darowizny, szczególną uwagę zwrócić należy na art. 21 ust. 1 pkt 79 ustawy o PIT. Zawiera on bowiem w swojej treści zwolnienie przedmiotowe dotyczące świadczeń z pomocy społecznej, a więc umożliwiania osobom i rodzinom przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.
W interpretacji z dnia 5 stycznia 2026 r., nr 0112-KDIL2-1.4011.894.2025.5.KF, 0111-KDIB2-3.4015.411.2025.4.JS, Dyrektor KIS rozpatrywał sytuację mężczyzny, który otrzymał od organizacji pozarządowej (fundacji) posiadającej status organizacji pożytku publicznego, wsparcie w postaci środków pieniężnych na pokrycie kosztów leczenia (refundacja i zaliczka). Fundacja posiadała w swoim statucie udzielanie wsparcia osobom fizycznym w zakresie m.in. pomocy społecznej i ochrony i promocji zdrowia w przypadku długotrwałej choroby lub zdarzenia losowego. Podstawą do wypłaty środków nie była klasyczna umowy darowizny, lecz umowa o wsparcie (warunkowa i celowa, zobowiązująca obdarowanego do przeznaczenia wsparcia na określony cel – leczenie – oraz do przedstawienia faktur VAT/innych dokumentów w terminie do 6 miesięcy). Wobec powyższego stano faktycznego Dyrektor KIS stwierdził, że otrzymaną pomoc finansową zakwalifikować należy jako przychód z tzw. innych źródeł, korzystający ze zwolnienia z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 79 ww. ustawy o PIT.
W interpretacji z dnia 8 marca 2024 r., nr 0115-KDIT2.4011.573.2023.5.ŁS, 0111-KDIB2-3.4015.10.2024.4.BD, Dyrektor KIS rozpatrywał sytuację kobiety z orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności będącej podopieczną organizacji pozarządowej (fundacji), posiadającej status organizacji pożytku publicznego. Podatniczka posiada w fundacji subkonto, na którym gromadzone są środki na jej leczenie z przekazanego 1,5 % podatku dochodowego. Pieniądze przekazywane są przelewem na podstawie protokołu (a nie umowy darowizny). W tym przypadku Organ podatkowy również uznał, że prawidłową będzie kwalifikacja otrzymanych środków pieniężnych jako przychodów z innych źródeł. Tym niemniej odmówił kobiecie możliwości zastosowania zwolnienia z podatku dochodowego, ponieważ fundacja w swoim statucie nie posiadała wpisanej pomocy społecznej, co uniemożliwia zastosowanie art. 21 ust. 1 pkt 79 ww. ustawy o PIT.
📝 Podsumowanie
Reasumując, opodatkowanie wsparcia otrzymywanego przez osoby fizyczne od organizacji pozarządowych zależy od rodzaju umowy na podstawie, której przyznawana jest pomoc. Jeżeli przekazaniu pieniędzy lub rzeczy towarzyszy zawarcie umowy darowizny, a wartość wsparcia przekracza kwotę wolną, należy zapłacić podatek od darowizn. Natomiast jeżeli pomoc świadczona jest na podstawie umowy innego rodzaju – powstaje przychód z tzw. innych źródeł, podlegający opodatkowaniu PIT.
W kontekście przychodów z innych źródeł analizy wymaga możliwość zastosowania zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt 79 ww. ustawy o PIT. Jak pokazuje praktyka interpretacyjna organów podatkowych skorzystanie ze wskazanej preferencji wymaga, aby:
- świadczenie wpisywało się w definicję pomocy społecznej,
- treść statutu podmiotu realizującego świadczenie przewidywała możliwość wspierania osób potrzebujących,
organizacja posiadała stosowne dokumenty wewnętrzne ustalające zasady i kryteria przyznawania świadczeń. iu według skali podatkowej i wymagają samodzielnego rozliczenia przez podatnika. Z tego względu przed zawarciem zakładu warto zweryfikować status organizatora oraz państwo, w którym posiada on wymagane zezwolenie, gdyż okoliczności te mogą przesądzać nie tylko o sposobie poboru podatku, lecz również o zakresie obowiązków podatkowych ciążących na osobie uzyskującej wygraną.
