Streszczenie
Benefit pracowniczy jakim jest opłacanie przez pracodawcę składek ubezpieczenia na życie na rzecz swoich pracowników może stanowić koszt uzyskania przychodów pod warunkiem spełnienia określonych wymogów. Organy podatkowe restrykcyjnie podchodzą do rozpatrywanego zagadnienia wskazując, że niespełnienie którejkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 16 ust. 1 pkt 59 ustawy o CIT, wyklucza prawo do rozliczenia wydatków na składki w kosztach podatkowych.
📄 Podstawa prawna
Zgodnie z brzmieniem art. 16 ust. 1 pkt 59 ustawy o CIT, w większości przypadków składki opłacone przez pracodawcę z tytułu zawartych lub odnowionych umów ubezpieczenia na rzecz pracowników wyłączone są z możliwości rozliczenia w kosztach uzyskania przychodów.
❗ Informacje ogólne
Jednak treść przywołanego powyżej przepisu wskazuje również na pewne wyjątki – w kosztach podatkowych uwzględnione mogą zostać składki opłacone na rzecz pracowników z tytułu:
- ubezpieczenia na życie,
- ubezpieczenia na życie, jeżeli są związane z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym,
- ubezpieczenia wypadkowego i chorobowego, jeśli są uzupełnieniem ubezpieczenia na życie, posagowego, zaopatrzenia dzieci, na życie, jeżeli są związane z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym oraz rentowego,
- ubezpieczenia wypadku, w tym wypadku przy pracy i choroby zawodowej,
- ubezpieczenia choroby,
pod warunkiem, że uprawnionym do otrzymania świadczenia nie jest pracodawca, a sama umowa ubezpieczenia wyklucza w okresie 5 lat od końca roku zawarcia/odnowienia polisy możliwość:
- wypłaty kwoty stanowiącej wartość odstąpienia od umowy,
- zaciągania zobowiązań pod zastaw praw wynikających z umowy,
- wypłatę z tytułu dożycia wieku oznaczonego w umowie.
🔎 Analiza wyszukanych interpretacji
W interpretacji indywidualnej z dnia 8 marca 2022 r., nr 0111-KDIB1-1.4010.440.2021.2.EJ, Dyrektor KIS stwierdził, że pomimo iż generalną zasadą jest, że opłacane przez pracodawcę składki z tytułu umów ubezpieczenia na rzecz pracowników nie stanowią kosztów uzyskania przychodów, to jednak ustawodawca przewidział w tym zakresie wyjątek określony w art. 16 ust. 1 pkt 59 ustawy o CIT. Przy spełnieniu określonych w nim warunków pracodawca uzyskuje możliwość zaliczenia składek na ubezpieczenie pracowników (m.in. ubezpieczenia na życie) do kosztów uzyskania przychodów. Jednocześnie Organ podatkowy uznał, że wskazany wyjątek nie dotyczy wydatków poniesionych z tytułu składek na rzecz zleceniobiorców, ponieważ nie obejmuje swoim zakresem sytuacji, gdy ubezpieczonym są osoby niebędące pracownikami ubezpieczającego.
Interpretacja z dnia 23 maja 2022 r., nr 0111-KDIB2-1.4010.569.2021.1.PB, dotyczyła spółki, która zapewnia swoim pracownikom dobrowolną możliwość korzystania z grupowego ubezpieczenia na życie. Opisaną polisą może zostać objęty również małżonek pracownika lub jego partner życiowy. W tym przypadku Dyrektor KIS uznał, że objęcie ochroną ubezpieczeniową nie tylko samych pracowników, lecz również ich małżonków/partnerów, nie wyklucza uwzględnienia wydatków na opłacenie składek w kosztach uzyskania przychodów.
Natomiast interpretacja z dnia 11 kwietnia 2024 r., nr 0114-KDIP2-2.4010.54.2024.4.AS, stanowi przykład negatywny, w którym Organ podatkowy odmówił spółce prawa do rozliczenia w kosztach uzyskania przychodów wydatków na opłacenie składek ubezpieczenia na życie pracowników. Zawarta umowa ubezpieczenia przewidywała możliwość wypłaty środków zarówno na rzecz ubezpieczającego (spółki), jak i ubezpieczonego (pracownika). Taka konstrukcja umowy bezwzględnie wyłącza możliwość zaliczenia składek do kosztów podatkowych.
📝 Podsumowanie
Reasumując, składki na ubezpieczenie na życie pracowników mogą stanowić koszt uzyskania przychodów, jeżeli spełnione zostaną warunki określone w art. 16 ust. 1 pkt 59 ustawy o CIT. Z przedstawionej praktyki interpretacyjnej wynika, że szczególne znaczenie ma konstrukcja polisy oraz określenie podmiotów uprawnionych do świadczenia. Każdy przypadek wymaga zatem oceny postanowień konkretnej umowy ubezpieczenia pod kątem spełnienia ustawowych przesłanek.
