Streszczenie
Status osoby samotnie wychowującej dziecko nie musi trwać przez cały rok podatkowy. Wystarczy, że taki stan zaistnieje w ciągu roku. Nie oznacza to jednak, że sama zmiana stanu cywilnego, rozstanie z drugim rodzicem albo sporadyczne wykonywanie opieki automatycznie uprawnia do preferencyjnego rozliczenia. Kluczowe jest faktyczne samotne wychowywanie dziecka, czyli codzienne sprawowanie opieki, troska o jego byt materialny, rozwój emocjonalny, zdrowie, edukację oraz podejmowanie bieżących decyzji dotyczących dziecka.
💬 Interpretacje indywidualne i stanowisko organów
- W interpretacji indywidualnej z 12 lutego 2024 r., 0112-KDIL2-1.4011.12.2024.2.DJ organ uznał, że podatniczka może rozliczyć się za 2023 r. jako osoba samotnie wychowująca dziecko, mimo że status rozwódki uzyskała dopiero w trakcie roku podatkowego. W sprawie podatniczka była rozwiedziona na podstawie wyroku sądu, przy czym orzeczenie o rozwodzie uprawomocniło się w 2023 r. Organ wskazał, że dziecko mieszkało z matką, a ojciec – mimo posiadania władzy rodzicielskiej i płacenia alimentów – widywał dziecko najczęściej 1-2 razy w tygodniu po kilka godzin. To matka na co dzień podejmowała decyzje dotyczące zdrowia, opieki, edukacji i innych spraw dziecka, zapewniała mu bieżącą opiekę oraz wykonywała czynności pielęgnacyjne. Organ podkreślił, że wychowywanie dziecka nie sprowadza się jedynie do łożenia na jego utrzymanie ani do czasowego, doraźnego przebywania z dzieckiem. Obejmuje ono ogół czynności zmierzających do należytego ukształtowania dziecka w sferze duchowej, emocjonalnej i psychicznej oraz zapewnienia mu materialnych podstaw rozwoju. Organ wskazał również, że nie jest konieczne, aby drugi rodzic był całkowicie wyeliminowany z życia dziecka. Jeżeli dziecko zamieszkuje z jednym rodzicem i pozostaje pod jego stałą, codzienną opieką, a drugi rodzic utrzymuje jedynie sporadyczne kontakty albo płaci alimenty, to nie pozbawia to pierwszego rodzica prawa do preferencyjnego rozliczenia. Tym samym, status osoby samotnie wychowującej dziecko nie musi trwać przez cały rok podatkowy. Wystarczające jest, aby taki stan zaistniał w ciągu roku. Skoro w 2023 r. uprawomocnił się rozwód, a podatniczka faktycznie samotnie wychowywała dziecko, mogła rozliczyć się jako osoba samotnie wychowująca dziecko.
- W interpretacji indywidualnej z 24 czerwca 2026 r., 0112-KDSL1-1.4011.412.2026.2.KM organ uznał analogicznie, że podatniczka może skorzystać z preferencyjnego rozliczenia za 2025 r., mimo że stan samotnego wychowywania dziecka powstał dopiero pod koniec grudnia 2025 r. Sprawa dotyczyła matki pozostającej wcześniej w związku nieformalnym z ojcem dziecka. Organ wskazał, że od końca grudnia 2025 r. podatniczka nie prowadziła już wspólnego gospodarstwa domowego z ojcem dziecka, samodzielnie sprawowała codzienną opiekę nad dzieckiem, organizowała jego życie, dbała o rozwój emocjonalny, zdrowotny i edukacyjny, zapewniała mu wyżywienie oraz ponosiła główny ciężar jego utrzymania. Organ uznał, że ograniczone kontakty ojca z dzieckiem nie przekreślają statusu samotnego rodzica. Ojciec dziecka spotykał się z nim sporadycznie, nie sprawował opieki nocnej, nie uczestniczył w codziennym wychowaniu w zakresie porównywalnym do matki i jedynie częściowo partycypował w kosztach opieki. Organ ponownie podkreślił, że status osoby samotnie wychowującej dziecko nie musi trwać przez cały rok podatkowy. Wystarczy, aby taki stan zaistniał w ciągu roku. Skoro od końca grudnia 2025 r. podatniczka faktycznie samotnie wychowywała dziecko, spełniła warunki z art. 6 ust. 4c ustawy o PIT.
🔥 Podsumowanie
- Samotnym rodzicem nie trzeba być przez cały rok podatkowy. Wystarczy, aby status osoby samotnie wychowującej dziecko powstał w trakcie roku.
- Formalna zmiana stanu cywilnego albo rozstanie nie wystarczą – konieczne jest faktyczne samotne wychowywanie dziecka.
- Kluczowe znaczenie ma to, który rodzic sprawuje codzienną opiekę, podejmuje bieżące decyzje, organizuje życie dziecka i ponosi główny ciężar jego wychowania.
- Sporadyczne kontakty drugiego rodzica z dzieckiem albo płacenie alimentów nie wykluczają preferencyjnego rozliczenia.
- Preferencja nie przysługuje jednak wtedy, gdy oboje rodzice aktywnie i w porównywalnym stopniu uczestniczą w wychowywaniu dziecka.
