Streszczenie
Czynny podatnik VAT może skorzystać z ulgi na złe długi pod warunkiem, że nie otrzyma płatności za dokonaną dostawę towarów lub świadczenie usług w ciągu 90 dniu od upływu terminu płatności. Aby możliwe było skorygowanie podstawy opodatkowania i należnego podatku uprawdopodobniona musi zostać nieściągalność wierzytelności, natomiast uregulowanie długu (np. przez podmiot trzeci) przekreśla prawo do preferencji.
📄 Podstawa prawna
Na mocy art. 89a ustawy o VAT, podatnikowi przysługuje prawo do skorygowania podstawy opodatkowania oraz podatku należnego z tytułu dostawy towarów lub świadczenia usług na terytorium kraju, gdy uprawdopodobniona zostanie nieściągalność wierzytelności.
❗ Informacje ogólne
Nieściągalność wierzytelności uznaje się za uprawdopodobnioną, gdy nie została ona uregulowana lub zbyta w jakiejkolwiek formie w ciągu 90 dni od dnia upływu terminu płatności wskazanego na umowie lub fakturze. W takim przypadku podatnik może skorzystać z ulgi na złe długi pod warunkiem, że:
- podatnik posiada status czynnego podatnika VAT na dzień poprzedzający złożenie deklaracji,
- nie upłynęły 3 lata, licząc od końca roku wystawienia faktury dokumentującej wierzytelność,
Dodatkowo, gdy dłużnikiem jest podmiot inny niż podatnik VAT czynny:
- wierzytelność musi zostać potwierdzona prawomocnym orzeczeniem sądu i skierowana na drogę postępowania egzekucyjnego, lub
- wierzytelność musi zostać wpisana do rejestru długów prowadzonego na poziomie krajowym, lub
- wobec dłużnika musi zostać ogłoszona upadłość konsumencką na podstawie odrębnych przepisów.
💻 Analiza wyszukanych interpretacji
Interpretacja z dnia 25 czerwca 2024 r., nr 0111-KDIB3-1.4012.197.2024.2.ICZ, stanowi potwierdzenie, że ulgą na złe długi mogą zostać objęte również wierzytelności umorzone na podstawie umowy ugody. Organ podatkowy wytłumaczył, że zwolnienie z długu nie powoduje zaspokojenia roszczeń wierzyciela z tytułu istniejącego stosunku cywilnoprawnego łączącego strony transakcji, poprzez uiszczenie należności w jakiejkolwiek części. Dochodzi jedynie do rezygnacji ze ściągania należności z woli wierzyciela i za zgodą dłużnika. Dlatego przy spełnieniu wymagań określonych dla skorzystania z omawianej preferencji podatnik ma prawo skorygować podstawę opodatkowania i należny VAT w odniesieniu do umorzonych wierzytelności.
W interpretacji z dnia 10 lipca 2025 r., nr 0114-KDIP4-2.4012.322.2025.2.AA, Dyrektor KIS wskazał, że wierzyciel, który co prawda otrzymał płatność od kontrahenta za wyświadczone usługi, jednak nie może rozporządzać środkami, gdyż zostały one zabezpieczeniem w toku odrębnego postępowania karnego (niezależne od działań wierzyciela), ma prawo do skorzystania z tzw. ulgi na złe długi, o której mowa w art. 89a ust. 1 ustawy o VAT. Organ podatkowy podkreślił, że roszczenie wobec kontrahenta nie wygasło, gdyż nie doszło do spełnienia świadczenia pieniężnego zgodnie z treścią zobowiązania wynikającego z zawartej umowy. Skoro zatem wierzytelność nie została uregulowana ani zbyta w jakiejkolwiek formie i doszło do uprawdopodobnienia nieściągalności wierzytelności – spółka może dokonać korekty podstawy opodatkowania oraz podatku należnego w ramach ulgi na złe długi.
Warto zwrócić również uwagę na interpretację z dnia 9 października 2024 r., nr 0113-KDIPT1-1.4012.639.2024.1.ŻR, w której Organ podatkowy rozpatrywał sytuację podatnika, który podpisał z Towarzystwem Ubezpieczeń polisę ubezpieczeniową dotyczącą ochrony ubezpieczeniowej przed ryzykiem braku zapłaty wszelkich ubezpieczonych i prawnie uzasadnionych należności. Dyrektor KIS uznał, że uregulowanie należności lub części należności przez podmiot trzeci (np. ubezpieczyciela) spowoduje brak prawa do zastosowania analizowanej preferencji. Wierzytelność uregulowana poprzez otrzymanie odszkodowania nie spełnia bowiem warunków uznania jej za nieściągalną.
📝 Podsumowanie
Dla skorzystania z ulgi na złe długi kluczowym jest, aby w stosunku do wierzytelności, która objęta zostać ma preferencją uprawdopodobniona została nieściągalność. Z przedstawionych powyżej stanowisk organów podatkowych wynika, że za nieściągalne uznane mogą zostać np. wierzytelności umorzone na podstawie ugody czy takie pomimo otrzymania których podatnik nie może rozporządzać otrzymanymi środkami. Natomiast odmienne stanowisko prezentowane jest w odniesieniu do wierzytelności ubezpieczonych, ponieważ otrzymanie odszkodowania od ubezpieczyciela traktowane jest jako uregulowanie długu przez podmiot trzeci.
