Streszczenie
Z ulgi prorodzinnej w związku z opieką nad niepełnosprawnym pełnoletnim bratem lub siostrą skorzystać może opiekun prawny, objętym obowiązkiem alimentacyjnym na podstawie Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, z którym zamieszkuje podopieczny. W wydawanych przez siebie interpretacjach indywidualnych organy podatkowe wskazują, że spełnienie wszystkich powyższych warunków konieczne jest łącznie. W związku z tym, osoba sprawująca faktyczną opiekę, która np. nie jest opiekunem prawnym, nie będzie mogła skorzystać z prawa do odliczenia.
📄 Podstawa prawna
Ulgę prorodzinną reguluje art. 27f ustawy o PIT, zgodnie z którym podatnik rozliczający się na zasadach ogólnych może skorzystać z odliczenia określonej kwoty od podatku dochodowego za każde małoletnie dziecko, w stosunku, do którego w danym roku podatkowym: wykonywał władzę rodzicielską, pełnił funkcję opiekuna prawnego (jeżeli dziecko z nim zamieszkiwało) lub sprawował opiekę poprzez pełnienie funkcji rodziny zastępczej.
W kontekście opieki nad niepełnosprawnym dorosłym szczególnie istotny jest art. 27f ust. 6 ww. ustawy, zgodnie z którym ulga prorodzinna przysługuje także na dzieci pełnoletnie pod warunkiem, że podatnik utrzymuje je np. w związku z wykonywaniem ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego.
Natomiast obowiązek alimentacyjny oraz zakres osób zobowiązanych do jego świadczenia, wynikają z przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, m.in. art. 129 ww. ustawy.
❗ Informacje ogólne
Opieka nad pełnoletnim niepełnosprawnym członkiem rodziny (np. bratem lub siostrą), może uprawniać do skorzystania z ulgi prorodzinnej wyłącznie wtedy, gdy podopieczny traktowany jest jako osoba, której utrzymanie wynika z ciążącego na podatniku obowiązku alimentacyjnego. Jeżeli warunek ten nie zostanie spełniony (tj. opiekun prawny nie jest obciążony obowiązkiem alimentacyjnym w stosunku do osoby, nad którą sprawuje opiekę), prawo do ulgi nie wystąpi.
💻 Analiza wyszukanych interpretacji
W interpretacji z dnia 16 lipca 2025 r., nr 0112-KDSL1-2.4011.295.2025.2.AP, Dyrektor KIS wskazał, że podatniczka sprawująca opiekę nad niepełnosprawną intelektualnie siostrą ma prawo do skorzystania z ulgi prorodzinnej. Z powodu niepełnosprawności siostra podatniczki jest osobą całkowicie ubezwłasnowolnioną. Organ podatkowy uznał, że warunki preferencji zostały spełnione, ponieważ podatniczka jest jedynym opiekunem prawnym osoby, która otrzymuje rentę rodzinną połączoną z rentą socjalną oraz utrzymuje ją w związku z ciążącym na niej obowiązkiem alimentacyjnym.
Natomiast w interpretacji z dnia 27 marca 2026 r., 0112-KDSL1-2.4011.78.2026.1.JN, Organ podatkowy odmówił podatniczce sprawującej opiekę nad niepełnosprawnym intelektualnie bratem prawa do skorzystania z ulgi prorodzinnej. Brak podatniczki jest osobą o znacznie ograniczonej możliwości samodzielnej egzystencji. Dyrektor KIS stwierdził, że warunki preferencji nie zostały spełnione, ponieważ podatniczka nie jest opiekunemprawnym brata (nie jest on całkowicie ubezwłasnowolniony), a jedynie jego pełnomocnikiem.
📝 Podsumowanie
Opieka nad niepełnosprawnym bratem/siostrą może uprawniać podatnika do skorzystania z rozpatrywanej preferencji w podatku dochodowym od osób fizycznych, jednak jak wynika z przedstawionych powyżej stanowisk organów podatkowych, koniecznej jest, aby podatnik pozostawał w stosunku do podopiecznego opiekunem prawnym obciążonym obowiązkiem alimentacyjnym. Samo sprawowanie opieki bez spełnienia tego warunku nie daje bowiem prawa do odliczenia.
