Streszczenie
Skutki podatkowe zwrotu nienależnie zapłaconych składek zależą od tego, czy składki te wcześniej obniżyły podstawę podatek dochodowy do zapłaty. Zwrot składek społecznych uprzednio odliczonych od dochodu stanowi przychód w momencie jego otrzymania. Jeżeli jednak składki społeczne nie zostały odliczone, np. dlatego, że dotyczyły przychodu objętego ulgą dla młodych, ich zwrot pozostaje neutralny podatkowo. Zwrot składki zdrowotnej również nie powoduje powstania przychodu, jeżeli składka nie mogła zostać wcześniej odliczona. Jeżeli natomiast podatnik wcześniej odliczył składkę zdrowotną od podatku, musi doliczyć odliczoną kwotę w zeznaniu za rok otrzymania zwrotu – na podstawie art. 45 ust. 3a ustawy o PIT.
💬 Interpretacje indywidualne i stanowisko organów
- W interpretacji indywidualnej z 26 września 2024 r., nr 0115-KDIT2.4011.388.2024.1.ENB organ uznał, że zwrot nadpłaconych składek społecznych stanowi przychód tylko w części, w której składki te zostały wcześniej odliczone od dochodu podlegającego opodatkowaniu. Sprawa dotyczyła zleceniobiorcy korzystającego z ulgi dla młodych, któremu zwrócono nienależnie pobrane składki społeczne i zdrowotne. Organ wskazał, że zwrot składek społecznych uprzednio odliczonych od dochodu jest w istocie zwrotem kwoty, o którą wcześniej pomniejszono przychód z umowy zlecenia. W konsekwencji zwrócona kwota stanowi przychód z umowy zlecenia w miesiącu jej wypłaty lub postawienia do dyspozycji podatnika. Jednocześnie organ uznał, że zwrot tych składek społecznych, które nie zostały wcześniej odliczone od dochodu podatnika, nie powoduje powstania przychodu po jego stronie. W stanie faktycznym sprawy przychody otrzymywane przez podatnika korzystały z ulgi dla młodych. Ponieważ składki od takich przychodów nie mogły pomniejszyć podstawy opodatkowania, organ stwierdził, że ich zwrot nie powinien zostać doliczony do przychodu zleceniobiorcy ani wykazany w PIT-11. Takie samo podejście organ przedstawił w odniesieniu do nienależnie odprowadzonej składki zdrowotnej. W konsekwencji Dyrektor KIS wskazał, że takich kwot nie należy wykazywać w PIT-11 ani doliczać w zeznaniu rocznym na podstawie art. 45 ust. 3a ustawy o PIT.
- W interpretacji indywidualnej z 14 kwietnia 2026 r., nr 0114-KDWP.4011.72.2026.2.IG organ uznał, że zwrot składek zdrowotnych, które podatnik wcześniej odliczył od podatku, podlega rozliczeniu na podstawie art. 45 ust. 3a ustawy o PIT. Podatnik w latach 2015–2021 opłacał dobrowolne składki zdrowotne i odliczał je od podatku, a w 2025 r. otrzymał ich zwrot z ZUS. Jednocześnie organ wskazał, że podatnik powinien doliczyć uprzednio odliczone kwoty w zeznaniu składanym za rok, w którym otrzymał zwrot, a nie korygować rozliczenia za poszczególne wcześniejsze lata. Organ uznał ponadto, że obowiązek doliczenia dotyczy także nadpłaty zaliczonej przez ZUS na poczet bieżących lub przyszłych składek. Taka kompensata jest traktowana tak samo jak faktyczny zwrot środków. Organ podkreślił również, że art. 45 ust. 3a ustawy o PIT nie uzależnia obowiązku doliczenia od tego, czy zobowiązanie podatkowe za rok, w którym dokonano odliczenia, uległo już przedawnieniu.
📝 Podsumowanie
- Zwrot składek społecznych uprzednio odliczonych od dochodu powoduje powstanie przychodu w momencie otrzymania zwrotu.
- Zwrot składek społecznych, które nie zostały wcześniej odliczone, np. ze względu na objęcie przychodu ulgą dla młodych, pozostaje neutralny podatkowo.
- Zwrot składki zdrowotnej nie stanowi przychodu, jeżeli składka ta wcześniej nie obniżyła podatku.
- Jeżeli składka zdrowotna została wcześniej odliczona od podatku, podatnik powinien doliczyć uprzednio odliczoną kwotę w zeznaniu za rok otrzymania zwrotu albo zaliczenia nadpłaty na poczet innych składek.
